148.ทำไมจานต้องกลม

posted on 27 Feb 2009 11:19 by pbmath in WONDERS

ทำไม จานหรือภาชนะใส่อาหารมักมีทรงกลม...บางทีถ้าลองล้านจานเอง อาจได้คำตอบในเรื่องนี้โดยเฉพาะเวลาล้างกล่องอาหารที่ทำด้วยพลาสติกทรงสี่เหลี่ยมจะพบว่ามันช่างทำความสะอาดยากเย็นเสียจริงเพราะฟองน้ำล้างจานเข้าไม่ถึงหลืบมุมต่าง ๆผิดกับภาชนะทรงกลมที่ขัดถูได้สะดวกมือกว่า

อย่างไรก็ตาม เมื่อค้นข้อมูลเรื่องภาชนะก็ได้คำอธิบายที่น่าสนใจว่าภาชนะดินเผามีต้นกำเนิดนับเนื่องจากการจักสานภาชนะจำพวกตะกร้าซึ่งมักมีรูปร่างเป็นทรงกลม เพราะสานได้ง่ายมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์โดยเฉพาะผู้หญิงได้เคลือบผิวภายนอกของตะกร้าด้วยโคลนเพื่อเสริมความแข็งแรงและก็ด้วยความบังเอิญในวันหนึ่งตะกร้าถูกไฟเผาจนมอดเหลือเพียงดินเหนียวทรงกลมที่สุกแล้วด้วยความร้อน ภาชนะดินเผาเก่าแก่เท่าที่มีบันทึกไว้นับอายุได้ถึง ๑๕,๐๐๐-๑๐,๐๐๐ ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งผลิตด้วยกรรมวิธีดังกล่าวพบในถ้ำแห่งหนึ่งในถ้ำแกมเบิลส์ ประเทศเคนยา

ยังมีการขึ้นรูปภาชนะดินเหนียวด้วยวิธีขึ้นรูปให้สูงไปทีละชั้นด้วยวิธีนี้จึงทำให้เกิดเป็นทรงกลมซึ่งเป็นวิธีทำโครงสร้างที่เป็นธรรมชาติมากที่สุด การหล่อพิมพ์ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งเพื่อผลิตชิ้นงานภาชนะดินเผาให้มีรูปทรงที่แปลกแตกต่างออกไปจากทรงกลมธรรมดาแต่กรรมวิธีนี้ก็มีต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าการผลิตด้วยเทคนิคอื่นๆการหล่อพิมพ์นี้เริ่มแรกใช้ในสมัยปาเลสไตน์โบราณแต่กว่าเทคนิคนี้จะแพร่หลายไปทั่วทวีปยุโรปก็ล่วงเลยมาจนถึง ค.ศ. ๑,๗๓๐บางวัฒนธรรมในโลกนี้ เลือกที่จะผลิตจานจากไม้ธรรมชาติไม่ว่าจะโดยท่อนไม้รูปทรงใดก็ตามทีในบางครั้งพวกเขาก็ผลิตจานทรงเหลี่ยมออกมาโดยไม่ตั้งใจเนื่องจากท่อนไม้ที่หามาได้นั้นมีทรงหน้าตัดเป็นเหลี่ยมมุม

ครั้นล่วงมาจนถึงสมัยเมโสโปเตเมียคือราว ๕,๐๐๐ ปีก่อนคริสตกาลก็ได้มีการคิดค้นแป้นหมุนเพื่อใช้ปั้นภาชนะดินเผาที่มีคุณภาพดีขึ้นกว่าเดิมนวัตกรรมนี้เป็นที่ยอมรับแพร่หลายระหว่างกลุ่มวัฒนธรรมต่าง ๆในยุคนั้นโดยต่อเนื่อง จดหมายของนักค้นคว้าชาวอังกฤษฉบับดังกล่าวสรุปสั้นๆ อย่างชัดเจนว่า "นับแต่ ๕,๐๐๐ปีก่อนคริสตกาลมาแล้วที่จานดินเผาล้วนมีรูปทรงกลมเพราะส่วนใหญ่ผลิตบนแป้นหมุนดังกล่าว"

จานกลมแบนมีข้อได้เปรียบที่มีความคงทนรองรับการใช้งานได้นานกว่าต่างจากจานขอบเหลี่ยมซึ่งมักบิ่นแตกได้ง่ายโดยเฉพาะตรงบริเวณมุมในมุมมองของผู้ผลิตแล้วภาชนะรูปทรงกลมแบนก็ยังคงความพิเศษเหนือกว่าภาชนะรูปทรงอื่น โรงงานนอริตาเกที่มีชื่อเสียง ยืนยันว่าตนสามารถผลิตภาชนะรูปทรงใดๆ ก็ได้โดยไม่มีข้อจำกัด แต่ชิ้นงานแปลก ๆเช่นรูปไข่ต้องอาศัยเทคนิคการขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ซึ่งมีต้นทุนสูงอีกทั้งยังสิ้นเปลืองเวลา และกำลังในการผลิตมากกว่าปรกติกระนั้นโรงงานเครื่องถ้วยดินเผาก็ยังพยายามผลิตภาชนะทรงแปลก ๆออกสู่ตลาดอยู่เสมอ เช่น จานทรงปลาเพื่อใช้กับอาหารปลาภาชนะทรงรีสำหรับอาหารประเภทสเต๊กหรือแม้แต่จานทรงแปดเหลี่ยมเพื่อความสวยงามในเชิงศิลปะเท่านั้น

ที่มา ๑๐๘ ซองคำถาม

Comment

Comment:

Tweet

แล้วทำไม

ฟองสบู่จึงกลม
sad smile

embarrassed

#4 By momo (124.121.57.191) on 2009-04-29 12:08

บล็อกนี้น่าอ่านจัง ^^big smile

#3 By tomsunk (118.172.67.222) on 2009-03-13 09:50

ทำไมเรานึกไม่ออกล่ะ

ล้างจานก็ออกจะบ่อยsad smile

#2 By nookniss on 2009-03-08 12:16

โอ่น่าสนใจคะ

#1 By ppangg on 2009-03-01 09:33